Inleiding op de Stichting Verwantschapsvragen

Inleiding op de SVV – Stichting Verwantschapsvragen

 

SVV – Stichting Verwantschapsvragen verzorgt dienstverlening voor belanghebbenden (SVV verwanten), is een platform voor overleg over verwantschapsvragen en geeft informatie en voorlichting, onder meer door de SVV website, zowel voor SVV verwanten als voor therapeuten, pastores, contextuele dienstverleners, en overige belangstellenden.

 

Het gaat in Nederland om ongeveer 600.000 situaties waarin een verwantschapsvraag speelt, zoals een kind van een verzwegen vader, een kind van wie een zus de moeder blijkt te zijn, een kind op zoek naar de donor.

 

Tegen deze achtergrond is in 2006 de SVV – Stichting Verwantschapsvragen opgericht. De afgelopen tijd is terdege onderzocht of de stichting voldoende bestaansrecht heeft en of aan het begrip verwantschapsvraag voldoende inhoud gegeven kan worden, ook wat betreft methodisch handelen. De evaluatie in maart 2009, o.a. op het SVV Symposium, was positief en leverde meerdere aanbevelingen om het begrip verwantschapsvraag te verdiepen en te verbreden en nog beter in te bedden.

 

Hiertoe zijn de volgende initiatieven genomen:

 

• het incidenteel bieden van begeleiding, hulpverlening, therapie, m.n. vanuit de contextuele benadering, én het opzetten van een goed verwijzingscircuit hiervoor;
• het schrijven van een samenvattend essay over het begrip verwantschapsvragen;
• voorbereiding van een SVV documentaire, ook voor onderzoek en onderwijs;
• het stimuleren van wetenschappelijk onderzoek, zoals in bachelor- en masterstudies, en het organiseren van workshops, geven van lezingen e.d.;
• de inrichting en het onderhoud van de SVV website;
• de oprichting van de SLV – Stichting Literaire Verwantschapsverhalen die jaarlijks een schrijfwedstrijd organiseert;
• betrokkenheid en advisering bij media-activiteiten, zoals radio, tv en pers, op dit moment in het bijzonder ten behoeve van het programma NCRV TV ‘DNA Onbekend’;
• de SVV Projectgroep die op verzoek van en in ruggespraak met het SVV bestuur allerlei projecten ter hand neemt;
• het SVV Platform voor overleg tussen de verschillende organisaties en instellingen die zich richten op (specifieke) verwantschapsvragen.

 

SVV thematiek

Voorbeelden van verwantschapsvragen zijn:  

 

·         een kind van een verzwegen vader die het als kind van jongsaf zelf haarscherp aanvoelt maar het door geheimhouding en/of verzwijging niet ‘feitelijk’ weet;

·         een vader die in toenemende mate gekweld wordt door een door hem erkend kind van een (biologisch) verzwegen ander;

·         een moeder die haar kind van een ander voor ieder ander verzwijgt vanuit haar diepe schaamte, zelfs voor haar eigen moeder met wie zij ‘alles deelt’;

·         bevrijdingskinderen – de gelukzalige bevrijdingsgolf; maar daarna;

·         gezinnen die gebukt gaan onder generatiegeheimen, zoals incestgezinnen en kinderen van ‘foute’ ouders (Nederlandse meisjes en vrouwen en Duitse soldaten, de vele collaborateurs; de NSB-problematiek) en de vele ‘oorlogsliefdekinderen’ uit de koloniale oorlog 1946-1949 (Nederlandse soldaten en Indonesische meisjes en vrouwen);

·         de welbekende huisvriend die een schuld heeft in te lossen en zijn persoonlijk leven inlevert ‘voor dat moment van toen’;

·         iemand geboren uit incest of eenmalige of jarenlange verkrachting – en het steeds meer ontwrichtend besef daarvan;

·         maar ook de ‘valselijk beschuldigde ouders’ van incest of verkrachting – de bijna onoplosbare of niet meer te helen gezinswonden;

·         een vrouw – in onderdanigheid – met een geheim(gehouden) kind van de huisarts, pastoor, dominee, pastoraal werker of eigen werkgever;

·         een buitenlandse attachee, ontwikkelingswerker of missionaris die vrouw en kind(eren) moest achterlaten; die vrouw, ook als moeder van hun kind(eren);

 ·         het kind dat geboren wordt uit een broer-zus situatie en dat ‘gegeven’ pas na een dna-onderzoek zeker weet;

·         iemand op zoek naar een verzwegen donor (‘zijn anoniem zaad, mijn hoogst persoonlijk bestaan – wat verbindt ons, wie zijn wij?);

·         een verzwegen vader die als ‘gezinsoom’ zijn eigen kind seksueel misbruikt, ten diepste om dat kind ‘in misbruik’ te ontkennen;

·         het kind van een passantvader (‘hij kwam, liet zich na, c.q. gaat en ging’);

·         een adoptiekind van wie de afkomst verzwegen bleef uit angst dat het kind ‘zich tegen de adoptieouders zou keren’;

·         maar ook wat het voor de geboortemoeder als afstandmoeder betekent een kind af te staan; evenals voor de afstandsvader;

·         een zus of broer van een zus die de moeder blijkt te zijn – en de tot dat moment eigen ouders dus de grootouders;

·         een kind van wie ook de ouders overtuigd zijn/waren dat het van een ander is, totdat dna-onderzoek het tegendeel aantoont, de zogeheten dna-onthullingen.

 

De hiervoor genoemde opsomming maakt duidelijk dat de SVV verwanten tot nu toe geen eigen doelgroep vormen, terwijl het gaat om ongeveer 600.000 bijzondere familie-, gezins- en persoonlijke situaties. Vandaar dat de SVV op het zeer gedifferentieerde terrein van deze specifieke verwantschapsvragen overleg en samenwerking zoekt met instellingen en organisaties die deze vragen herkennen en tot een samenwerkingsverband willen komen.

 

Verzwegen Schaamte

Een centraal begrip dat zich de afgelopen jaren uitgekristalliseerd heeft, is: Verzwegen Schaamte. Schaamte is onze meest verborgen – dikwijls ook meest ontkende – emotie. SVV verwanten zwijgen, verzwijgen of worden verzwegen, houden zich vaak op in stiltemarges, ontkennen hun afkomst, hebben er geen weet van of weten er geen raad mee. Ze laten niet van zich horen of doen niet van zich spreken, willen in hun SVV thematiek onopgemerkt blijven. Zij hebben dikwijls het gevoel er niet te mogen of te hoeven zijn, niet van belang te zijn of er zelfs niet toe te doen. Soms proberen ze juist het tegendeel te bewijzen of leven in een onaantastbaar hier-en-nu; vooral geen gisteren en morgen.

 

Schuld en schaamte

We zijn de tijd voorbij dat er een onderscheid gemaakt werd tussen de collectivistische schaamteculturen van besloten gemeenschappen met onder meer historische maagdelijkheidkwesties als eerwraak en de meer open en individualistische schuldculturen, vooral bij ons in het Westen. Onder schuld gaat dikwijls veel schaamte schuil, schaamte kent zijn eigen schuldvragen. Schaamte voert ons steeds weer terug tot onszelf als persoon, schuldvragen kunnen we iets gemakkelijker (ver) buiten onszelf leggen, externaliseren.

 

Dienstverlening

Opmerkelijk is dat de bestaande dienst- en hulpverlening nauwelijks op deze doelgroep gerichte methodieken kent. Daarbij gaat het in belangrijke mate om de toegeleiding. Het blijkt namelijk dat veel SVV verwanten eerst een geheel eigen weg te gaan hebben, zoals loskomen van het dieperliggend schaamtegevoel en de beleving ‘er niet te mogen zijn’, voordat zij gebruik kunnen, durven en van zichzelf ‘mogen’ maken van de reguliere begeleiding en therapie, zoals psychotherapie, emotioneel lichaamswerk, contextuele therapie, gezinstherapie, dansexpressie.

 

Zorgverzekering

Ook enkele zorgverzekeraars willen bezien in hoeverre voor SVV verwanten sprake is van een specifieke doelgroep waarbij onder meer wat betreft de toegeleiding naar therapievormen een aparte alinea in het zorgpakket past.

 

Onderzoek

Hiernaast is er tot nu toe geen enkel belangwekkend overzichtsessay over de SVV thematiek verschenen (dat wordt intussen voorbereid) of een promotiestudie over de SVV thematiek als (eeuwenoud) maatschappelijk verschijnsel maar ook als krachtig taboe met een geheel eigen taboewerking. De bekende vraag: ‘Is 1 op de 10 kinderen van een andere, veelal verzwegen vader?’ wordt nog steeds niet opgepakt. In het boek over de 100 meest bekende taboes wordt de SVV thematiek niet genoemd!

 

DNA

Op dit moment komt er ook meer en meer aandacht voor DNA-onderzoek. Dat moet vooral geen technisch onderzoek worden maar passen in een menselijk verhaal. De SVV is hierbij betrokken, zoals bij NCRV TV ‘DNA Onbekend’. Diverse universitaire centra kennen intussen (of eindelijk) genetische consulenten op de afdelingen Klinische Genetica.

 

Een vertrouwenwekkende plek     

Hanneke Meulink-Korf, theoloog en contextueel therapeut, benadrukt bovendien dat in de voortgaande secularisatieprocessen, het verlies van houvast aan historische waarden en zeker ook in tijden van (economische) recessie het belang van ‘vertrouwenwekkende plekken’ groot is. Dat gemis aan een vertrouwenwekkende plek is dikwijls kenmerkend in de SVV thematiek, is dikwijls – buiten alles om – een basisvraag van de SVV verwant. In verwantschapsvragen gespecialiseerde hulpverleners kunnen de plaats van een dergelijke ‘vertrouwenwekkende plek’ innemen.

 

Simon Buschman,  

pedagoog/therapeut,

SVV adviseur